دسته: نقد برهان های وجود خدا

مقدمه: برهانی فلسفی‌تر، اما نه بی‌نقص‌تر برهان وجوب و امکان، یا برهان واجب‌الوجود، از مهم‌ترین ستون‌های الهیات فلسفی در سنت اسلامی است و بیش از هر نامی با ابن‌سینا گره خورده است. در این دستگاه، مسئله دیگر مثل برهان نخستین علت صرفاً «شروع جهان» یا «علت نخست» نیست؛ مسئله این...

مقدمه: وقتی شگفتی، جای استدلال را می‌گیرد برهان معجزه از قدیمی‌ترین و پرطرفدارترین راه‌های دفاع از دین است. صورت ساده‌اش این است: اگر رویدادی رخ دهد که با علل طبیعی توضیح‌پذیر نباشد، یا خلاف جریان عادی طبیعت باشد، بهترین توضیح آن دخالت خداست؛ و اگر آن رویداد به سود یک...

مقدمه: از «من تجربه کردم» تا «پس خدا هست» برهان تجربه دینی از این ایده شروع می‌کند که بسیاری از انسان‌ها، در سنت‌های مختلف، تجربه‌هایی را گزارش می‌کنند که برای خودشان کاملاً واقعی، عمیق و تکان‌دهنده است: حس حضور خدا، دعا و پاسخ، اشراق، مکاشفه، اتحاد عرفانی، شنیدن ندایی درونی،...

مقدمه: از یک میل درونی تا یک نتیجهٔ متافیزیکی برهان فطرت از آن دسته استدلال‌هایی است که بیش از آن‌که بر منطق صوری تکیه کند، بر تجربهٔ درونی انسان تکیه می‌زند. صورت ساده‌اش این است: انسان در اعماق خود گرایشی طبیعی به خدا، دعا، معنا، تکیه‌گاه برتر، و پرستش دارد؛...

مقدمه: برهانی که از وجدان، به خدا پل می‌زند برهان اخلاقی از محبوب‌ترین استدلال‌های خداباوران است، چون برخلاف برهان‌های پیچیدهٔ متافیزیکی، با تجربهٔ روزمرهٔ انسان سروکار دارد: با احساس وظیفه، با قضاوت دربارهٔ عدالت و ظلم، با این شهود که بعضی کارها واقعاً بدند و بعضی کارها واقعاً خوب. در...

مقدمه: جذاب‌ترین برهان، اما نه محکم‌ترین برهان نظم یا برهان طراحی، از قدیمی‌ترین و در عین حال عامه‌فهم‌ترین استدلال‌ها برای اثبات خداست. صورت ساده‌اش این است: جهان پر از نظم، تناسب، هماهنگی و پیچیدگی است؛ هرجا نظم و طراحی ببینیم، معمولاً پای یک ذهن و نقشه در میان است؛ پس...

مقدمه: جاه‌طلب‌ترین برهان الهیاتی برهان وجودی یا برهان هستی‌شناختی از همهٔ برهان‌های مشهور خداشناسی عجیب‌تر و جاه‌طلب‌تر است. برهان‌های پیشین معمولاً از جهان شروع می‌کردند: از علیت، نظم، اخلاق، تجربه، یا امکان و وجوب. اما برهان وجودی می‌خواهد از خود مفهوم خدا، و بدون تکیه بر مشاهدهٔ جهان، به وجود...