دسته: آخرت و آخرالزمان

تاریخ تصور بهشت، جهنم، رستاخیز، داوری، شفاعت، پایان جهان، گناه و نجات.

بهشت به شکل باغ دیوارکشیده؛ چهارباغی که دروازه‌اش بسته است 3

بهشت: باغ، آب و پاداش در تخیل دینی

حدود سال ۴۰۷ پیش از میلاد، در سارد، لیساندر، دریاسالار اسپارتی، با هدیه‌های متحدان به دیدار کوروش کوچک آمد؛ شاهزاده هخامنشی‌ای که پول جنگ اسپارت با آتن را می‌پرداخت. کوروش مهمانش را در باغ خود گرداند. گزنفون، که ماجرا را بعدها از زبان سقراط نقل کرد، می‌گوید لیساندر محو درخت‌ها...

پوشش‌های هم‌اندازه در کارگاه خیالی به‌عنوان نماد بدن استاندارد بهشتی 1

بدن، لذت و جاودانگی در بهشت: تاریخ تصویرهای پاداش

عدد هفتادودو در قرآن نیست. قرآن از همسران بهشتی سخن می‌گوید، اما هیچ‌جا نمی‌شماردشان. عدد را حدیث آورد: در سنن ترمذی، شهید شش امتیاز نزد خدا دارد. در نخستین قطره خونش آمرزیده می‌شود، جایش را در بهشت می‌بیند، از عذاب قبر امان می‌یابد، تاج وقاری بر سرش می‌گذارند که یک...

جهنم؛ از دره هینوم در اورشلیم تا نقشه طبقه‌های کیفر

جهنم: تاریخ یک نام و گسترش جغرافیای کیفر

مردی نزد پیامبر آمد و پرسید: پدرم کجاست؟ پاسخ شنید: در آتش. مرد برگشت که برود. پیامبر صدایش زد و گفت: پدر من و پدر تو در آتش‌اند. این گزارش در صحیح مسلم آمده است. [۱] چند صفحه آن‌سوتر در همین کتاب‌ها، سرنوشت ابوطالب هم ثبت شده است: عمویی که...

عذاب ابدی؛ تپه ماسه‌ای که در مه رو به افق بی‌پایان می‌رود 4

عذاب ابدی: دو کوه ماسه و مجازاتی که هیچ‌وقت تمام نمی‌شود

دو کوه ماسه. اولی در دوبلین است، در سال ۱۹۱۶، در رمان «چهره مرد هنرمند در جوانی» جیمز جویس. کشیشی یسوعی برای شاگردان مدرسه‌ای کاتولیک از جهنم می‌گوید و برای اینکه ابدیت را قابل تصور کند، از آنها می‌خواهد کوهی از ماسه را در ذهن بسازند: یک میلیون مایل ارتفاع،...

رستاخیز بدن؛ استعاره بذر و باران در تصور کشاورزانه قیامت 0

رستاخیز بدن و بقای روح: موشی که در شکم تمساح هنوز فکر می‌کند

یک نمایش عروسکی. موش کوچکی در جنگل قدم می‌زند، تمساحی از پشت بوته‌ها بیرون می‌آید و او را می‌بلعد. پژوهشگر به کودکانی که نمایش را دیده‌اند می‌گوید: موش دیگر زنده نیست. بعد می‌پرسد: آیا مغز موش هنوز کار می‌کند؟ بیشتر کودکان می‌گویند نه. آیا هنوز گرسنه می‌شود؟ نه. آیا هنوز...

دادگاه آخرت؛ کارت کوچک در برابر انبوه دفترها در ترازو 1

دادگاه آخرت: وقتی قانون‌گذار، شاکی، شاهد و قاضی یک نفر است

در حقوق رومی قاعده‌ای هست که امروز تقریبا در همه نظام‌های قضایی پذیرفته شده: هیچ‌کس نباید قاضی دعوای خودش باشد. اگر قاضی خودش طرف دعواست، حکمش هر قدر هم درست باشد، اعتبار ندارد، چون هیچ راهی نیست که بفهمیم عدالت حکم داده یا منفعت. به همین دلیل است که قاضی...

ترازوی عدالت و دست درخواست‌کننده؛ مفهوم شفاعت 1

شفاعت: چه کسی می‌تواند سرنوشت انسان را در آخرت تغییر دهد؟

سال ۱۳۴۴ قمری، برای یک کتاب و یک قبرستان، سال سرنوشت‌سازی بود. در مشهد نخستین چاپ مفاتیح‌الجنان شیخ عباس قمی منتشر شد؛ کتابی که بعدها کنار قرآن روی طاقچه بیشتر خانه‌های مذهبی ایران نشست و صفحه‌به‌صفحه‌اش پر است از زیارت‌نامه‌هایی که از پیامبر و امامان می‌خواهند نزد خدا برای زائر...

ساعت شنی و افق دور؛ انتظار آخرالزمان 1

آخرالزمان: انتظار پایان جهان چگونه دگرگون می‌شود؟

عرب‌های بادیه‌نشین، که منابع اسلامی آنان را «جُفاة» یعنی درشت‌خو و بی‌ملاحظه می‌نامند، سؤالی داشتند که مؤدب‌ترها از پرسیدنش پرهیز می‌کردند: قیامت کی است؟ بنابر روایتی که عایشه نقل کرده و در صحیح بخاری (۶۵۱۱) و صحیح مسلم (۲۹۵۲) آمده، پیامبر در پاسخ به جوان‌ترینشان نگاه می‌کرد و می‌گفت: «إِنْ...

دروازه آهنین در گذرگاه کوهستانی؛ روایت یأجوج و مأجوج 2

یأجوج و مأجوج: جغرافیای دشمن و تخیل پایان جهان

حدود سال ۲۲۸ هجری، الواثق بالله، خلیفه عباسی، در سامرا خوابی دید: سدی که ذوالقرنین میان جهان اسلام و یأجوج و مأجوج ساخته بود، شکافته شده است. خلیفه آن‌قدر نگران شد که مردی را پیدا کرد که بنابر گزارش‌ها به سی زبان سخن می‌گفت، سلام ترجمان، پنجاه جوان نیرومند همراهش...

چاه و نامه‌های انتظار؛ روایت مهدی موعود 0

مهدی و منجی موعود: تاریخ انتظار نجات و بازتفسیر وعده‌ها

در حیاط مسجد جمکران، در حاشیه قم، چاهی هست که مردم در آن نامه می‌اندازند. نامه‌ها را «عریضه» می‌نامند و خطابشان به مردی است که بنابر باور شیعه دوازده‌امامی حدود سال ۲۵۵ قمری به دنیا آمده و اگر زنده باشد، امسال حدود هزار و صد و نود سال قمری دارد....