دسته: فرشتگان، جن و شیطان

تاریخ تصور موجودات نادیدنی، از ابلیس و جن تا فرشتگان و نقش آن‌ها در سنت‌های دینی.

دو مسیر و دو سایه از سکویی خالی؛ تصویر مفهومی تاریخ ابلیس و شیطان 2

ابلیس و شیطان: تاریخ دو نام و شکل‌گیری یک دشمن

زندگی‌نامه‌نویسان نخستین محمد ماجرایی را نقل کرده‌اند که بعدها سنت اسلامی با همه توان کوشید فراموشش کند. روزی در مکه، پیامبر سوره نجم را برای جمعی از قریش می‌خواند. به آیه‌ای رسید که از لات و عزی و منات نام می‌برد، و به روایت این گزارش‌ها، بر زبانش جاری شد:...

مرز بیابان و شهر نیمه‌شفاف؛ تصویر مفهومی جهان نادیدنی جن 7

جن: از جهان عربی نادیدنی تا جامعه‌ای صاحب ایمان و کفر

در فارسی، «مجنون» عاشق است. نظامی واژه را چنان شیرین کرده که کمتر کسی به ریشه‌اش فکر می‌کند. در مکه قرن هفتم میلادی این کلمه هیچ شیرینی‌ای نداشت: مجنون یعنی کسی که جن در او رفته، کسی که صدایی از جای دیگر با دهان او حرف می‌زند. و این دقیقا...

بیابان و ردیف دفترهای خالی زیر پرتو نور؛ تصویر مفهومی سپاه و دیوان فرشتگان 2

فرشتگان: پیام‌رسانی، سپاه آسمانی و نظم جهان نادیدنی

سال سوم هجری، دامنه کوه احد. حدود هفتاد مسلمان کشته می‌شوند؛ حمزه، عموی پیامبر، در میانشان است. پیامبر خودش زخمی می‌شود. یک سال پیش‌تر، در بدر، قرآن گفته بود خدا دعای مؤمنان را پاسخ داد: «أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ» (انفال ۹)؛ من شما را با هزار فرشته پیاپی...

دو مسیر نور به صفحه‌ای بی‌نوشته می‌رسند؛ تصویر مفهومی جبرئیل و میکائیل 0

جبرئیل و میکائیل: نام‌های آشنا در سازوکار وحی قرآنی

جبرئیل، مشهورترین فرشته اسلام، در کل قرآن فقط سه بار با نام آمده است. دو بار در دو آیه پشت سر هم از سوره بقره، در جدلی با یهودیان مدینه. و یک بار در سوره تحریم، در دعوایی خانوادگی میان پیامبر و دو همسرش. میکائیل فقط یک بار آمده، آن...

دو رد نور در چاهی تاریک میان ویرانه‌های نمادین؛ تصویر مفهومی هاروت و ماروت 1

هاروت و ماروت: بابل، جادو و مسئله فرشتگان آزمونگر

در سال‌های ۱۸۸۸ و ۱۸۸۹ باستان‌شناسان آمریکایی در ویرانه‌های نیپور، در جنوب عراق امروز، به چیز عجیبی برخوردند: کاسه‌های سفالی ساده‌ای که وارونه زیر کف خانه‌ها و کنار آستانه درها دفن شده بودند. تقریبا در هر خانه یکی. داخل هر کاسه، متنی آرامی به شکل مارپیچ از مرکز به بیرون...

رشته‌ای روشن که به چند مسیر شفاف تقسیم می‌شود؛ تصویر مفهومی چندمعنایی روح 0

روح و روح‌القدس: یک واژه، چند نقش و چند لایه تفسیر

بند «ج» ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۱۳۹۲، یکی از عجیب‌ترین جمله‌های حقوق معاصر است: دیه جنینی که روح در آن دمیده شده، اگر پسر باشد دیه کامل است، اگر دختر باشد نصف آن، و اگر جنسیتش معلوم نباشد سه‌چهارم. [۱] بندهای پیش از آن مراحل...