دسته: تاریخ باورهای دینی

بررسی خاستگاه، انتقال و دگرگونی باورهای دینی، نام‌های مقدس و آیین‌ها در بستر تاریخ؛ با تمرکز بر پیشینه مفاهیم قرآن و اسلام و سنجش انتقادی ادعاهای مربوط به آن‌ها.

قرآن در تاریخ انسان: سی‌ونه پرونده، یک الگو 0

قرآن در تاریخ انسان: سی‌ونه پرونده، یک الگو

حدود ۸۰۰ پیش از میلاد، کسی در صحرای سینا روی خمره‌ای می‌نویسد: «یهوه و اشره او». حدود ۵۲۰ پیش از میلاد، داریوش بر صخره بیستون می‌نویسد که به خواست اهورامزدا شاه است. حدود ۴۰۷ پیش از میلاد، دریاسالاری اسپارتی در سارد از باغ دیوارکشیده شاهزاده‌ای ایرانی دیدن می‌کند و یونانی‌ها...

قرآن و کتاب‌های پیشین: تصدیقی که به تحریف ختم شد 0

قرآن و کتاب‌های پیشین: تصدیقی که به تحریف ختم شد

برای فهمیدن نسبت قرآن و کتاب‌های پیشین، دو جمله را کنار هم بخوانید. اولی: «برای همین آدم تنها آفریده شد، تا بیاموزد که هر کس یک جان [از اسرائیل] را نابود کند، کتاب چنان به حسابش می‌گذارد که گویی جهانی کامل را نابود کرده است؛ و هر کس یک جان...

قبله: جهتی که برای خشنودی یک نفر عوض شد 0

قبله: جهتی که برای خشنودی یک نفر عوض شد

روی سقف اتاق هتل‌های استانبول و دبی و کوالالامپور، یا ته کشوی میز کنار تخت، یک برچسب کوچک هست: فلشی سبز و یک کلمه. همان فلش حالا در تلفن همراه هم هست و با چرخیدن دست می‌چرخد. مسافر نگاهی می‌کند و رد می‌شود. ولی کار این فلش فقط نشان‌دادن سمت...

نماز و سجده: روزی سی‌وچهار بار پیشانی بر خاک 0

نماز و سجده: روزی سی‌وچهار بار پیشانی بر خاک

«آن را به تو می‌دهیم، هرچند خواری است.» این را فرستادگان قبیله ثقیف گفتند، سال نهم هجری، وقتی از طائف به مدینه آمده بودند تا بر سر شرایط تسلیمشان چانه بزنند. به روایت ابن اسحاق سه چیز خواستند: بتشان لات سه سال دیگر سر جایش بماند، بت‌ها را به دست...

روزه: تشنگی به افق مکه 0

روزه: تشنگی به افق مکه

ترومسو شهری است در شمال نروژ، نزدیک سیصد و پنجاه کیلومتر بالاتر از مدار قطبی. خورشید آنجا از بیستم مه تا بیست‌ودوم ژوئیه غروب نمی‌کند و از اواخر نوامبر تا اواخر ژانویه بالا نمی‌آید. مسجدی هم دارد به نام «النور»، با چند صد عضو، که مدت‌ها با یک پرسش ساده...

قربانی: خونی که به خدا نمی‌رسد و باز باید ریخته شود 0

قربانی: خونی که به خدا نمی‌رسد و باز باید ریخته شود

روز ۲۶ فوریه ۲۰۲۵ وزیر اوقاف مراکش در تلویزیون دولتی نامه‌ای از پادشاه خواند. محمد ششم، که لقب رسمی‌اش «امیرالمؤمنین» است، از مردم خواسته بود آن سال در عید قربان گوسفند نکشند. دلیلش شش سال خشکسالی پیاپی بود و گله‌ای که به گفته وزیر کشاورزی از سرشماری ۲۰۱۶ تا آن...

حج و طواف: آیینی که صاحبش عوض شد 0

حج و طواف: آیینی که صاحبش عوض شد

هر فارسی‌زبانی نام یکی از خدایان حج را بلد است و خبر ندارد. رنگین‌کمان را در فارسی و عربی «قوس قزح» هم می‌گویند: کمان قزح. قزح خدای باد و باران عرب‌های پیش از اسلام بود و جایگاهش مزدلفه، میان عرفات و منا. [۱] زائر امروز شب دهم ذی‌الحجه را در...

کعبه و ابراهیم: خانه‌ای که بارها ساخته شد و نیایی که دیر رسید 0

کعبه و ابراهیم: خانه‌ای که بارها ساخته شد و نیایی که دیر رسید

ربیع‌الاول سال ۶۴ هجری است، پاییز ۶۸۳ میلادی، و کعبه می‌سوزد. سپاه شام مکه را محاصره کرده تا عبدالله بن زبیر را، که خود را خلیفه می‌خواند، بیرون بکشد. در میانه جنگ خانه آتش می‌گیرد و دیوارهایش ترک برمی‌دارد. [۱] یزید می‌میرد، سپاه برمی‌گردد و ابن‌زبیر با خانه‌ای نیم‌سوخته می‌ماند....

وحی: انسان‌ها چگونه سخن یا تجربه‌ای را به خدا نسبت می‌دهند؟ 1

وحی: انسان‌ها چگونه سخن یا تجربه‌ای را به خدا نسبت می‌دهند؟

ژوئن ۱۸۲۸، هارمونی، ایالت پنسیلوانیا. جوزف اسمیت، کشاورززاده‌ای بیست و دو ساله، چند ماه است که پشت پرده‌ای می‌نشیند و متن کتابی را املا می‌کند که به گفته خودش از روی لوح‌های زرینی ترجمه می‌شود که فرشته‌ای به نام مورونی به او نشان داده است. کاتبش، مارتین هریس، کشاورز ثروتمندی...

نبوت: چه کسی حق دارد از جانب خدا سخن بگوید؟ 0

نبوت: چه کسی حق دارد از جانب خدا سخن بگوید؟

در سال ۶۳۲ میلادی، سال مرگ محمد، شبه‌جزیره عربستان دست‌کم پنج پیامبر داشت. محمد در مدینه. مسیلمه در یمامه، در مرکز نجد، که مردمش او را «رحمان یمامه» می‌نامیدند. اسود عنسی در یمن. طلیحة بن خویلد در میان قبیله بنی‌اسد. و سجاح، زنی از قبیله تمیم، که پیامبری خود را...