مرتدین بلاگ

فردی در آستانهٔ خروج از شبکه‌ای نمادین؛ تصویری از دشواری ترک ایمان 1

چرا ترک ایمان دشوار است؟ خانواده، هویت، ترس و روان‌شناسی خروج از دین

استدلال‌ها را ماه‌ها پیش باخته‌ای و خودت این را می‌دانی. دیگر نمی‌توانی باور کنی که ماه دو نیم شد، که فرشته‌ای روی شانه‌ات می‌نویسد، که کسی آن بالا حساب موی سرت را دارد. با این حال هنوز وقتی هواپیما تکان می‌خورد زیر لب چیزی می‌گویی. هنوز صدای اذان مغرب ته...

جمعیتی هماهنگ در آیینی جمعی؛ نمادی از پیوند دین و کنترل اجتماعی 7

دین و کنترل اجتماعی؛ وقتی خدا نگهبان نظم جامعه می‌شود

آتن، اواخر سده پنجم پیش از میلاد. در نمایشنامه‌ای که متنش گم شده و فقط ۴۲ سطرش مانده، شخصیتی روی صحنه تاریخ دین را در چند جمله تعریف می‌کند. روزگاری زندگی آدم‌ها بی‌نظم و ددمنشانه بود. بعد قانون ساختند و قانون جلوی خلاف آشکار را گرفت. اما آدم‌ها در خلوت...

خدا به‌عنوان پدر آسمانی؛ سازه‌ای که هم پناه می‌دهد و هم سایه‌ای منظم و فرمان‌محور می‌سازد 1

خدا به‌عنوان پدر آسمانی؛ از نیاز به امنیت تا اطاعت از قدرت

یکی از سوره‌های آغازین مکی با مردی حرف می‌زند که به روایت سیره‌نویسان پدرش را هرگز ندید: «أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَىٰوَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَىٰوَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَىٰ» «مگر نه تو را یتیم یافت، پس پناه داد؟ و تو را سرگشته یافت، پس هدایت کرد؟ و تو را تنگدست یافت و بی‌نیاز گردانید؟»...

مغز انسان و باور به خدا؛ جنگلی مبهم که شاخه‌ها در آن حس حضور یک فاعل را می‌سازند 3

مغز انسان و باور به خدا؛ چرا پشت رویدادها «فاعل» می‌بینیم؟

سال ۱۹۴۴، کالج اسمیت در ماساچوست. فریتس هایدر و ماریان زیمل برای ۳۴ دانشجو فیلمی دو دقیقه و نیمه پخش کردند. در فیلم هیچ موجود زنده‌ای نبود: یک مثلث بزرگ، یک مثلث کوچک و یک دایره که دور مستطیلی با یک در حرکت می‌کردند. بعد از دانشجوها خواستند بنویسند چه...

ترس از مرگ و نیاز به خدا در ساحلی تاریک؛ اشیای یک زندگی که موج آرام آن‌ها را محو می‌کند 2

ترس از مرگ و نیاز به خدا؛ آیا ایمان پناهگاه روانی انسان است؟

در مجلس ختم همه یک زبان دارند. «خدا رحمتش کند.» «جایش خوب است.» «راحت شد.» «آن دنیا همدیگر را می‌بینید.» یک جمله هست که هیچ‌کس نمی‌گوید، حتی کسانی که در دلشان به آن فکر می‌کنند: «تمام شد.» همه آن جمله‌های دیگر برای این ساخته شده‌اند که این یکی گفته نشود....

انسانی روبه‌روی دیوار سنگی که بافت آن حضور مبهمی را تداعی می‌کند 2

چرا انسان خدا می‌سازد؟ روان‌شناسی باور به خدا از ترس تا ذهن جست‌وجوگر

فرض کنید همین شما، با همین هوش و همین وجدان، نه در ایران که در بنارس به دنیا آمده بودید. به احتمال بسیار زیاد امروز شیوا را می‌پرستیدید و قرآن برایتان کتاب مقدس مردمی دیگر بود. اگر در یوتا بزرگ شده بودید مورمون بودید و اگر در بانکوک، بودایی. این...

طرح مفهومی لوح گلی، پوست‌نوشته و سنگ کهن برای بررسی ریشه نام الله 0

ال، الوه و الله: خویشاوندی واژه‌ها چه چیزی را اثبات می‌کند؟

در سال ۱۹۲۸ کشاورزی در ساحل شمال سوریه، نزدیک تپه‌ای که امروز راس شمره نام دارد، به گوری باستانی برخورد. کاوش‌هایی که از سال بعد آغاز شد شهر فراموش‌شده اوگاریت را بیرون آورد و با آن کتابخانه‌ای از لوح‌های گلی که سه هزار و چند صد سال پیش نوشته شده...

چشم‌انداز سنگ‌های بازالتی شمال عربستان؛ تاریخ نام الله پیش از قرآن 3

الله پیش از قرآن: تاریخ یک نام و مسئله تغییر یک خدا

عبدالمطلب، پدربزرگ محمد، بنا بر منابع سنتی اسلامی ده پسر داشت. یکی از آن‌ها عبدالله بود، یعنی «بنده الله»؛ پدر پیامبر. یکی دیگر، که بعدها با کنیه ابولهب شناخته شد، در بیشتر گزارش‌ها عبدالعزی نام داشت، یعنی «بنده عزی». [۱۰] دو برادر، در یک خانه، در یک شهر، یکی به...

چشم‌انداز تاریخی سنگ و آبراه در جنوب عربستان؛ موضوع الرحمن پیش از اسلام 2

الرحمن: نام الهی در عربستان و مسئله زمینه جنوبی قرآن

سال ششم هجرت، حدیبیه، چند کیلومتری مکه. محمد با صدها پیرو برای زیارت آمده و قریش راهش را بسته است. قرار است صلح‌نامه‌ای نوشته شود. پیامبر به کاتب می‌گوید بنویسد: «بسم الله الرحمن الرحیم». نماینده قریش، سهیل بن عمرو، اعتراض می‌کند: الرحمن را، به خدا، نمی‌دانم چیست؛ بنویس «باسمک اللهم»،...

گسترش یک مرز کوچک به حلقه‌های فراگیر؛ تصویر مفهومی خدای جهان‌شمول 2

از خدای یک جماعت تا خدای جهان: تاریخ ادعاهای جهان‌شمول دینی

بالای آرامگاه داریوش در نقش رستم، کتیبه‌ای به پارسی باستان کنده شده که با این مضمون آغاز می‌شود: خدای بزرگ است اهورامزدا، که این زمین را آفرید، که آن آسمان را آفرید، که انسان را آفرید، که شادی را برای انسان آفرید، که داریوش را شاه کرد؛ یک شاه از...